---
title: "بازار گاوی و خرسی"
url: "https://tahlilgari.com/glossary/bull-bear-market/"
type: "glossary-term"
language: "fa-IR"
author: "تحریریه‌ی تحلیلگری"
publisher: "تحلیلگری"
published: "2026-11-08T14:57:34+03:30"
updated: "2026-11-08T14:57:34+03:30"
description: "بازار گاوی و خرسی برچسب دوره‌های صعود و نزول پایدارند؛ آستانه‌ی رایج ۲۰ درصد است و این برچسب‌ها پس از وقوع معلوم می‌شوند."
canonical: "https://tahlilgari.com/glossary/bull-bear-market/"
disclaimer: "آموزشی؛ توصیه‌ی سرمایه‌گذاری یا سیگنال خرید و فروش نیست."
---

# بازار گاوی و خرسی

**English:** Bull Market and Bear Market

## تعریف کوتاه

بازار گاوی دوره‌ای از افزایش پایدار قیمت‌ها و بازار خرسی دوره‌ای از کاهش پایدار آن‌هاست؛ آستانه‌ی رایج برای این برچسب‌ها حرکت حدود ۲۰ درصدی از کف یا سقف اخیر است.

**بازار گاوی** (Bull Market) به دوره‌ای گفته می‌شود که قیمت‌ها در آن به‌طور پایدار بالا می‌روند و **بازار خرسی** (Bear Market) به دوره‌ای که قیمت‌ها به‌طور پایدار پایین می‌آیند. یک قرارداد رایج در رسانه‌های مالی، به‌ویژه برای شاخص‌های سهام، این است که افت حدود ۲۰٪ از سقف اخیر را آغاز بازار خرسی و رشد حدود ۲۰٪ از کف اخیر را آغاز بازار گاوی بنامند. این آستانه یک قرارداد توصیفی است، نه قانون اقتصادی.

## چرا گاو و خرس؟

توضیح رایج — که منشأ تاریخی‌اش قطعی نیست — به شیوه‌ی حمله‌ی این دو حیوان برمی‌گردد: گاو شاخ‌هایش را از پایین به بالا می‌زند و خرس پنجه‌اش را از بالا به پایین می‌کشد. در زبان روزمره‌ی بازار، «بولیش» و «بیریش» هم به معنای انتظار صعودی و نزولی به کار می‌روند؛ این دو واژه نظر گوینده را توصیف می‌کنند، نه وضعیت قطعی بازار را.

در بازار رمزارز، برخی تحلیل‌گران دوره‌های گاوی و خرسی را به چرخه‌های هاوینگ بیت‌کوین نسبت می‌دهند. این ارتباط بر تعداد بسیار کمی چرخه تکیه دارد و همان محدودیت نمونه‌ی کوچک که در [هاوینگ](https://tahlilgari.com/glossary/halving/) بررسی شده، اینجا هم صدق می‌کند.

## مثال عددی: آستانه‌ی ۲۰ درصد

فرض کنید یک شاخص فرضی از سقف 100 شروع به افت کرده است:

| مرحله | سطح شاخص | تغییر از نقطه‌ی مرجع | برچسب رایج |
| --- | --- | --- | --- |
| سقف | 100 | — | — |
| افت | 88 | −12% از سقف | اصلاح |
| افت بیشتر | 80 | −20% از سقف | آغاز بازار خرسی طبق قرارداد |
| کف | 70 | −30% از سقف | — |
| بازگشت | 84 | +20% از کف | آغاز بازار گاوی طبق قرارداد |

_برچسب‌گذاری حرکت یک شاخص فرضی با قرارداد ۲۰ درصد_

نکته‌ی مهم ردیف آخر است: شاخص در 84 هنوز ۱۶٪ زیر سقف قبلی است، اما طبق قرارداد «بازار گاوی» نامیده می‌شود، چون از کف ۲۰٪ بالا آمده است. همچنین برای جبران افت ۳۰ درصدی، رشد حدود ۴۳ درصدی لازم است؛ این عدم‌تقارن همان منطق [افت سرمایه](https://tahlilgari.com/glossary/drawdown/) است.

## این برچسب‌ها چه چیزی را نشان نمی‌دهند؟

- **پس از وقوع معلوم می‌شوند:** آغاز بازار خرسی یا گاوی فقط پس از عبور از آستانه قابل اعلام است؛ در لحظه، کسی نمی‌داند افت ۱۰ درصدی به ۲۰ درصد می‌رسد یا نه.
- **مدت و عمق را پیش‌بینی نمی‌کنند:** میانگین تاریخی مدت این دوره‌ها در منابع مختلف گزارش می‌شود، اما پراکندگی آن زیاد است و برای پیش‌بینی دوره‌ی بعد کافی نیست.
- **آستانه برای همه‌ی بازارها یکسان نیست:** در دارایی پرنوسانی مانند رمزارز، حرکت ۲۰ درصدی ممکن است در چند روز رخ دهد؛ قرارداد ۲۰ درصد برای شاخص‌های سهام شکل گرفته است.
- **در تورم بالا اسمی است:** رشد اسمی یک شاخص در اقتصاد با تورم بالا ممکن است رشد واقعی نباشد.

> **برچسب، استراتژی نیست:** دانستن اینکه بازار «گاوی» است، نقطه‌ی ورود، شرط ابطال یا اندازه‌ی موقعیت را تعیین نمی‌کند. بسیاری از بزرگ‌ترین زیان‌ها در اواخر بازارهای گاوی و با هیجان [ترس از جا ماندن](/glossary/fomo/) رخ می‌دهد.

## ابزار و ادامه‌ی یادگیری

با [محاسبه‌گر جبران افت سرمایه](https://tahlilgari.com/tools/drawdown-recovery/) ببینید هر افت چه رشدی برای جبران لازم دارد و با [محاسبه‌گر درصد](https://tahlilgari.com/tools/percentage/) تغییر از سقف یا کف را حساب کنید. شاخص [ترس و طمع](https://tahlilgari.com/glossary/fear-greed-index/) تلاشی برای سنجش احساسات بازار است و مقاله‌ی [دلایل زیان در معامله‌گری](https://tahlilgari.com/analysis/why-most-traders-lose/) نشان می‌دهد چرا تشخیص درست نوع بازار به‌تنهایی سود نمی‌سازد.

## پرسش‌های رایج

### بازار گاوی یعنی چه؟

بازار گاوی دوره‌ای از رشد پایدار قیمت‌هاست. یک قرارداد رایج، رشد حدود ۲۰٪ از کف اخیر را آغاز آن می‌داند؛ این آستانه توصیفی است و فقط پس از وقوع قابل تشخیص است.

### اصلاح با بازار خرسی چه فرقی دارد؟

در قرارداد رایج، افت حدود ۱۰ تا ۲۰ درصدی از سقف را «اصلاح» و افت ۲۰ درصد یا بیشتر را بازار خرسی می‌نامند. این تفکیک قراردادی است و برای دارایی‌های پرنوسان معنای محدودی دارد.

### از کجا بفهمیم بازار خرسی تمام شده است؟

در لحظه نمی‌توان مطمئن بود. پایان بازار خرسی معمولاً پس از وقوع و با رشد قابل‌توجه از کف اعلام می‌شود. به‌جای حدس زدن کف، تصمیم‌ها را با برنامه‌ی ریسک و شرط ابطال مشخص بگیرید.

---

> بازارهای مالی با ریسک همراه‌اند. تحلیلگری فقط آموزش می‌دهد؛ مشاور سرمایه‌گذاری نیست، سیگنال نمی‌فروشد و هیچ سود یا بازدهی را تضمین نمی‌کند. محیط تمرین با کردیت تستی و سفارش تمرینی کار می‌کند. [افشای کامل ریسک](https://tahlilgari.com/risk-disclosure/)
