پرش به محتوای اصلی

منوی اصلی

جست‌وجوی تحلیل، اصطلاح یا ابزار…
دانشنامه مدیریت ریسک

خرید پله‌ای (DCA) چیست؟

Dollar-Cost Averaging (DCA)

۴ دقیقه مطالعه به‌روزرسانی: تحریریه‌ی تحلیلگری

تعریف کوتاه

خرید پله‌ای یا DCA روشی است که در آن مبلغ ثابتی در فاصله‌های زمانی منظم، صرف‌نظر از قیمت، صرف خرید یک دارایی می‌شود تا ورود در طول زمان پخش شود.

معادل انگلیسی
Dollar-Cost Averaging (DCA)
نام‌های دیگر
  • خرید پله ای
  • دی سی ای
  • میانگین هزینه دلاری
  • سرمایه‌گذاری دوره‌ای
  • خرید تدریجی
  • میانگین کم کردن
  • مارتینگل
  • DCA
  • Dollar Cost Averaging
  • Martingale
فرمول average cost = total invested ÷ total units
رابطه‌ی محاسبه‌ی «خرید پله‌ای (DCA)»؛ نمادها در متن توضیح داده شده‌اند.

خرید پله‌ای (Dollar-Cost Averaging یا DCA) روشی است که در آن مبلغ ثابتی در فاصله‌های زمانی منظم — مثلاً هر ماه — صرف خرید یک دارایی می‌شود، صرف‌نظر از اینکه قیمت در آن لحظه بالا یا پایین است. هدف این روش پیش‌بینی بهترین زمان ورود نیست؛ پخش کردن ورود در طول زمان است تا تصمیم از نوسان‌های کوتاه‌مدت و هیجان لحظه جدا شود. وقتی قیمت پایین‌تر است، همان مبلغ ثابت واحدهای بیشتری می‌خرد.

میانگین هزینه در خرید پله‌ای چگونه محاسبه می‌شود؟

average cost = total invested ÷ total units
میانگین بهای تمام‌شده‌ی هر واحد؛ در خرید با مبلغ ثابت، این عدد میانگین هارمونیک قیمت‌های خرید است.

مثال عددی: چهار خرید ماهانه

فرض کنید هر ماه 100 واحد پول صرف خرید یک دارایی فرضی می‌کنید و قیمت در چهار ماه 10، 5، 8 و 10 است:

ماهقیمتمبلغ خریدواحد خریداری‌شده
۱1010010
۲510020
۳810012.5
۴1010010
جمع—40052.5
خرید پله‌ای با مبلغ ثابت (فرضی)

میانگین هزینه‌ی هر واحد 400 ÷ 52.5 ≈ 7.62 است، در حالی که میانگین ساده‌ی چهار قیمت 8.25 است. دلیلش این است که در ماه ارزان‌تر واحدهای بیشتری خریده شده است. با قیمت پایانی 10، ارزش سبد 525 و سود پیش از هزینه 125 است. اگر قیمت پایانی 6 بود، ارزش سبد 315 و زیان 85 بود؛ خرید پله‌ای زیان را حذف نمی‌کند.

خرید پله‌ای با «میانگین کم کردن» و مارتینگل فرق دارد

خرید پله‌ای مبلغ ثابت را طبق برنامه‌ی زمانی خرج می‌کند. «میانگین کم کردن» یعنی خرید بیشتر فقط به این دلیل که قیمت پایین آمده و معمولاً بدون برنامه‌ی قبلی انجام می‌شود. نسخه‌ی افراطی آن، مارتینگل، اندازه‌ی خرید یا شرط را پس از هر زیان دو برابر می‌کند تا با اولین برگشت، کل زیان جبران شود.

  • در خرید پله‌ای کل مبلغ و زمان‌بندی از قبل معلوم است و ریسک کل به همان برنامه محدود است.
  • در مارتینگل اندازه‌ی موقعیت با هر زیان به‌صورت نمایی بزرگ می‌شود: 1, 2, 4, 8, 16 و همین‌طور تا آخر. پس از پنج زیان پیاپی، مجموع سرمایه‌ی درگیر ۳۱ برابر خرید اول است. یک روند طولانی خلاف جهت، یا محدودیت سرمایه، می‌تواند حساب را به نابودی برساند.
  • در معامله‌ی اهرمی افزودن به موقعیت زیان‌ده، قیمت لیکوییدیشن را نزدیک‌تر می‌کند؛ این با خرید پله‌ای روی دارایی اسپات بدون اهرم کاملاً متفاوت است.

خرید پله‌ای چه چیزی را تضمین نمی‌کند؟

  • سود را تضمین نمی‌کند: اگر دارایی در کل دوره افت کند، خرید پله‌ای فقط زیان را در طول زمان پخش می‌کند.
  • همیشه از خرید یکجا بهتر نیست: در دارایی‌ای که در کل دوره رشد کرده، خرید یکجا در ابتدا معمولاً نتیجه‌ی بهتری داشته است؛ مزیت این روش بیشتر کاهش ریسک زمان‌بندی و فشار روانی است.
  • هزینه‌ها جمع می‌شوند: خریدهای کوچک و مکرر ممکن است کارمزد بیشتری بسازند، به‌ویژه اگر کارمزد حداقلی وجود داشته باشد.
  • انتخاب دارایی را جایگزین نمی‌کند: خرید پله‌ای روی دارایی نامناسب، فقط راه منظم‌تری برای زیان است.

برنامه‌ی خرید پله‌ای را بنویسید

دارایی، مبلغ هر خرید، فاصله‌ی زمانی، مدت برنامه و شرط توقف یا بازبینی را از قبل مشخص کنید. برنامه‌ای که با هر خبر تغییر کند، دیگر خرید پله‌ای نیست؛ معامله‌ی هیجانی با فاصله‌ی زمانی است.

محاسبه و ادامه‌ی یادگیری

محاسبه‌گر خرید پله‌ای میانگین هزینه و ارزش سبد را برای مبالغ و قیمت‌های دلخواه حساب می‌کند و محاسبه‌گر میانگین قیمت برای خریدهای با مبالغ متفاوت مناسب است. برای مقایسه‌ی نتیجه در دوره‌های طولانی، نرخ رشد مرکب سالانه و برای اثر سرمایه‌گذاری مجدد، سود مرکب را ببینید.

پرسش‌های رایج

خرید پله‌ای در طلا یا ارز دیجیتال هم کاربرد دارد؟

منطق آن برای هر دارایی قابل‌خرید یکسان است: مبلغ ثابت در فاصله‌های منظم. اما ریسک‌های خود دارایی — نوسان، نگه‌داری، کارمزد و نقدشوندگی — با خرید پله‌ای حذف نمی‌شوند. تحلیلگری خرید هیچ دارایی خاصی را توصیه نمی‌کند.

خرید پله‌ای بهتر است یا خرید یکجا؟

پاسخ قطعی وجود ندارد. اگر دارایی در دوره‌ی خرید رشد کند، خرید یکجا معمولاً نتیجه‌ی بهتری داشته است؛ اگر نوسان یا افت داشته باشد، خرید پله‌ای ممکن است بهتر باشد. مزیت اصلی آن کاهش ریسک زمان‌بندی و فشار تصمیم یکجاست.

مارتینگل چیست و چرا خطرناک است؟

مارتینگل یعنی دو برابر کردن اندازه‌ی خرید یا شرط پس از هر زیان. اندازه‌ی موقعیت به‌صورت نمایی رشد می‌کند و یک رشته‌ی طولانی زیان — که دیر یا زود رخ می‌دهد — می‌تواند کل سرمایه را از بین ببرد.

جست‌وجو در تحلیلگری