پرش به محتوای اصلی

منوی اصلی

جست‌وجوی تحلیل، اصطلاح یا ابزار…
دانشنامه اهرم و مشتقه

قرارداد دائمی (پرپچوال) چیست؟

Perpetual Futures

۳ دقیقه مطالعه به‌روزرسانی: تحریریه‌ی تحلیلگری

تعریف کوتاه

قرارداد دائمی یا پرپچوال نوعی قرارداد آتی بدون تاریخ سررسید است که با پرداخت‌های دوره‌ای فاندینگ میان لانگ و شورت، قیمتش نزدیک قیمت شاخص دارایی پایه نگه داشته می‌شود.

معادل انگلیسی
Perpetual Futures
نام‌های دیگر
  • پرپچوال
  • پرپچوآل
  • قرارداد پرپچوال
  • فیوچرز دائمی
  • قرارداد بی‌سررسید
  • سواپ دائمی
  • Perpetual
  • Perp
  • Perpetual Swap
فرمول funding payment = position notional × funding rate
رابطه‌ی محاسبه‌ی «قرارداد دائمی (پرپچوال)»؛ نمادها در متن توضیح داده شده‌اند.

قرارداد دائمی (Perpetual Futures) نوعی قرارداد آتی است که تاریخ سررسید ندارد و تا زمانی که معامله‌گر آن را ببندد — یا لیکویید شود — باز می‌ماند. در قرارداد آتی معمولی، نزدیک شدن به سررسید قیمت قرارداد را به قیمت نقدی نزدیک می‌کند؛ قرارداد دائمی چنین لنگری ندارد و به‌جای آن از سازوکار نرخ فاندینگ استفاده می‌کند: پرداخت‌های دوره‌ای میان دارندگان لانگ و شورت که قیمت قرارداد را به سمت قیمت شاخص دارایی پایه هل می‌دهد.

قرارداد دائمی چگونه کار می‌کند؟

  • قیمت شاخص: میانگین قیمت دارایی پایه در چند بازار نقدی مرجع.
  • قیمت مارک: قیمت منصفانه‌ای که صرافی برای محاسبه‌ی سود و زیان شناور و لیکوییدیشن به کار می‌برد تا جهش لحظه‌ای یک بازار باعث لیکوییدیشن ناعادلانه نشود.
  • فاندینگ: اگر قیمت قرارداد بالاتر از شاخص باشد، معمولاً نرخ مثبت است و لانگ‌ها به شورت‌ها می‌پردازند؛ اگر پایین‌تر باشد، برعکس. پرداخت مستقیماً میان معامله‌گران انجام می‌شود.
  • مارجین و اهرم: موقعیت با مارجین باز می‌شود و اهرم ارزش اسمی را چند برابر وثیقه می‌کند.

دوره‌ی فاندینگ، فرمول قیمت مارک و سقف نرخ‌ها در هر صرافی متفاوت است و ممکن است تغییر کند؛ مستندات همان قرارداد مرجع نهایی است.

در بسیاری از صرافی‌های رمزارز، بخش قابل‌توجهی از معاملات در همین ابزار انجام می‌شود. به همین دلیل لیکوییدیشن‌های زنجیره‌ای در قراردادهای دائمی گاهی حرکت‌های کوتاه‌مدت قیمت را تشدید می‌کنند و رفتار بازار مشتقه روی قیمت نقدی هم اثر می‌گذارد.

مثال عددی: هزینه‌ی فاندینگ در نگه‌داری چندروزه

funding payment = position notional × funding rate
مبلغ هر پرداخت فاندینگ؛ علامت نرخ تعیین می‌کند کدام طرف پرداخت‌کننده است.

فرض کنید موقعیت لانگی با ارزش اسمی 10,000 دلار دارید و نرخ فاندینگ در هر دوره‌ی هشت‌ساعته +0.01% است. اعداد فرضی‌اند:

بازهتعداد دورهپرداخت لانگ به دلار
یک دوره110,000 × 0.01% = 1
یک روز33
سی روز9090
هزینه‌ی فاندینگ با فرض ثابت ماندن نرخ (فرضی)

۹۰ دلار در ماه یعنی ۰٫۹٪ ارزش اسمی؛ اگر این موقعیت با اهرم ۱۰ و وثیقه‌ی ۱٬۰۰۰ دلاری باز شده باشد، فاندینگ ماهانه معادل ۹٪ وثیقه است. نرخ فاندینگ در واقعیت ثابت نمی‌ماند و ممکن است در دوره‌های هیجانی چند برابر شود یا علامتش عوض شود؛ این جدول فقط منطق محاسبه را نشان می‌دهد.

ریسک‌ها و محدودیت‌های قرارداد دائمی

  • لیکوییدیشن: با اهرم بالا، حرکت نسبتاً کوچک خلاف جهت می‌تواند وثیقه را مصرف کند.
  • فاندینگ متغیر: هزینه‌ی نگه‌داری از پیش معلوم نیست؛ موقعیت طولانی‌مدت در قرارداد دائمی با خرید اسپات تفاوت هزینه‌ای جدی دارد.
  • ریسک صرافی: وثیقه در صرافی نگه‌داری می‌شود و ریسک طرف مقابل، توقف معاملات یا تغییر قواعد را باید در نظر گرفت.
  • کاهش خودکار موقعیت: در شرایط شدید، برخی صرافی‌ها موقعیت‌های سودده طرف مقابل را هم به‌اجبار کاهش می‌دهند (ADL)؛ سود شناور تضمین‌شده نیست.

قرارداد دائمی، خرید دارایی نیست

با خرید قرارداد دائمی مالک دارایی پایه نمی‌شوید و نمی‌توانید آن را برداشت کنید. اگر هدف نگه‌داری بلندمدت است، هزینه‌ی فاندینگ و ریسک لیکوییدیشن را با خرید اسپات مقایسه کنید.

محاسبه و تمرین قرارداد دائمی

هزینه‌ی فاندینگ یک موقعیت را برای مدت نگه‌داری دلخواه با محاسبه‌گر هزینه‌ی فاندینگ برآورد کنید و فاصله تا لیکوییدیشن را با محاسبه‌گر لیکوییدیشن بسنجید. محیط تمرین قرارداد دائمی شبیه‌سازی‌شده با فاندینگ و لیکوییدیشن دارد تا این سازوکارها را بدون ریسک واقعی ببینید.

پرسش‌های رایج

فرق قرارداد دائمی با فیوچرز معمولی چیست؟

فیوچرز معمولی تاریخ سررسید دارد و در آن تاریخ تسویه می‌شود؛ قرارداد دائمی سررسید ندارد و به‌جای آن با پرداخت‌های دوره‌ای فاندینگ به قیمت شاخص نزدیک نگه داشته می‌شود.

فاندینگ مثبت یعنی چه؟

در سازوکار رایج، فاندینگ مثبت یعنی دارندگان لانگ به دارندگان شورت پرداخت می‌کنند؛ معمولاً وقتی قیمت قرارداد بالاتر از قیمت شاخص است. جزئیات محاسبه در هر صرافی متفاوت است.

آیا نگه‌داری بلندمدت قرارداد دائمی منطقی است؟

نگه‌داری طولانی، هزینه‌ی فاندینگ متغیر و ریسک لیکوییدیشن را به موقعیت اضافه می‌کند. اگر هدف قرار گرفتن در معرض قیمت دارایی برای مدت طولانی است، این هزینه‌ها را با خرید اسپات بدون اهرم مقایسه کنید.

برای مطالعه‌ی بیشتر

جست‌وجو در تحلیلگری