پرش به محتوای اصلی

منوی اصلی

جست‌وجوی تحلیل، اصطلاح یا ابزار…
دانشنامه تحلیل فاندامنتال

سود نقدی سهام (DPS) چیست؟

Dividend (DPS)

۳ دقیقه مطالعه به‌روزرسانی: تحریریه‌ی تحلیلگری

تعریف کوتاه

سود نقدی بخشی از سود شرکت است که به تصویب مجمع میان سهام‌داران تقسیم می‌شود؛ سود نقدی هر سهم (DPS) مبلغ پرداختی به ازای هر سهم است.

معادل انگلیسی
Dividend (DPS)
نام‌های دیگر
  • سود تقسیمی
  • سود نقدی هر سهم
  • بازده سود نقدی
  • نسبت تقسیم سود
  • تعدیل قیمت پس از مجمع
  • DPS
  • Dividend
  • Dividend Yield
  • Payout Ratio
فرمول Dividend Yield = DPS ÷ Price × 100 ; Payout Ratio = DPS ÷ EPS
رابطه‌ی محاسبه‌ی «سود نقدی سهام (DPS)»؛ نمادها در متن توضیح داده شده‌اند.

سود نقدی (Dividend) بخشی از سود شرکت است که میان سهام‌داران تقسیم می‌شود. مبلغی که به ازای هر سهم پرداخت می‌شود «سود نقدی هر سهم» (DPS) نام دارد. در بورس تهران، میزان سود تقسیمی در مجمع عمومی عادی سالانه‌ی شرکت تصویب می‌شود و پرداخت آن طبق زمان‌بندی اعلام‌شده انجام می‌شود. سود نقدی بازده مستقیم سهام‌دار است، اما از ارزش شرکت جدا نیست: پولی که پرداخت می‌شود، از دارایی شرکت خارج می‌شود.

بازده سود نقدی و نسبت تقسیم سود

Dividend Yield = DPS ÷ Price × 100 · Payout Ratio = DPS ÷ EPS
بازده سود نقدی نسبت به قیمت و سهم سود تقسیم‌شده از کل سود.

بازده سود نقدی نشان می‌دهد سود نقدی چه درصدی از قیمت فعلی سهم است. نسبت تقسیم سود (Payout Ratio) نشان می‌دهد شرکت چه بخشی از سود هر سهم (EPS) را تقسیم کرده و چه بخشی را برای سرمایه‌گذاری یا بازپرداخت بدهی نگه داشته است.

مثال عددی: سود نقدی و تعدیل قیمت

فرض کنید قیمت سهم یک شرکت فرضی پیش از مجمع 2,000 تومان، سود هر سهم 400 تومان و سود نقدی مصوب 300 تومان باشد:

معیارمحاسبهنتیجه
بازده سود نقدی300 ÷ 2,00015%
نسبت تقسیم سود300 ÷ 40075%
قیمت نظری پس از تعدیل2,000 − 3001,700
محاسبه‌ی بازده و قیمت نظری پس از مجمع (فرضی)

در بورس تهران، پس از برگزاری مجمع، قیمت سهم به اندازه‌ی سود نقدی مصوب تعدیل می‌شود؛ یعنی کسی که پیش از مجمع سهم را با قیمت 2,000 خریده، پس از مجمع سهمی با قیمت نظری 1,700 و طلب سود 300 تومانی دارد. ارزش کل دارایی او در لحظه‌ی تعدیل تغییری نکرده است؛ فقط بخشی از آن از شکل سهم به شکل طلب نقدی درآمده که ممکن است چند ماه بعد پرداخت شود. اینکه قیمت پس از تعدیل دوباره به سطح قبلی برگردد یا نه، به ارزیابی بازار از آینده‌ی شرکت بستگی دارد.

سود نقدی چه چیزی را نشان نمی‌دهد؟

  • بازده بالا همیشه جذاب نیست: بازده بالا ممکن است نتیجه‌ی افت شدید قیمت به‌دلیل مشکلات شرکت باشد، یا از سودی یک‌باره پرداخت شده باشد که تکرار نمی‌شود.
  • زمان دریافت مهم است: در اقتصادی با تورم بالا، دریافت سود چند ماه پس از مجمع، ارزش واقعی آن را کم می‌کند. برای مقایسه، تاریخ پرداخت را هم در نظر بگیرید.
  • تقسیم سود زیاد ممکن است رشد را محدود کند: شرکتی که تقریباً همه‌ی سود را تقسیم می‌کند، منابع کمتری برای سرمایه‌گذاری دارد؛ نسبت تقسیم سود را باید کنار برنامه‌ی سرمایه‌گذاری و بدهی دید.
  • بازده کل سهام‌دار بیشتر از سود نقدی است: بازده واقعی ترکیب تغییر قیمت و سود نقدی است؛ تمرکز فقط بر یکی، تصویر ناقصی می‌دهد.

بازده کل در یک سال فرضی

اگر سهمی را با 2,000 بخرید، 300 تومان سود نقدی بگیرید و در پایان سال قیمت 1,900 باشد، بازده کل (1,900 − 2,000 + 300) ÷ 2,000 = 10% است، نه ۱۵٪ بازده سود نقدی.

محاسبه و ادامه‌ی یادگیری

محاسبه‌گر بازده سود نقدی بازده و نسبت تقسیم سود را از قیمت، سود نقدی و سود هر سهم حساب می‌کند و محاسبه‌گر نسبت P/E نسبت ارزش‌گذاری را. برای اثر سرمایه‌گذاری دوباره‌ی سودها در طول زمان، صفحه‌ی سود مرکب و برای مقایسه با درآمد ثابت، صفحه‌ی اوراق بدهی را ببینید.

پرسش‌های رایج

چرا قیمت سهم بعد از مجمع کم می‌شود؟

چون سود نقدی مصوب از ارزش شرکت خارج و به طلب سهام‌دار تبدیل می‌شود. در بورس تهران، قیمت پس از مجمع به اندازه‌ی سود نقدی تعدیل می‌شود تا خریدار جدید بابت سودی که به او تعلق نمی‌گیرد، هزینه نپردازد.

بازده سود نقدی خوب چند درصد است؟

عدد ثابتی وجود ندارد. بازده سود نقدی را باید با نرخ بهره‌ی بدون ریسک، تورم، پایداری سود شرکت و زمان پرداخت مقایسه کرد. بازده خیلی بالا گاهی نشانه‌ی ریسک است، نه فرصت.

سود نقدی بهتر است یا افزایش سرمایه؟

هیچ‌کدام ذاتاً بهتر نیست. سود نقدی پول را به سهام‌دار برمی‌گرداند و افزایش سرمایه از محل سود انباشته فقط ساختار حقوق صاحبان سهام را تغییر می‌دهد و پول نقدی پرداخت نمی‌کند. ارزش تصمیم به بازده پروژه‌هایی بستگی دارد که شرکت با سود نگه‌داشته‌شده انجام می‌دهد.

جست‌وجو در تحلیلگری