شاخص کل بورس تهران چیست؟
TEDPIX (Tehran Stock Exchange Index)
تعریف کوتاه
شاخص کل بورس تهران یا TEDPIX عددی است که تغییر ارزش بازار شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران را با احتساب قیمت و سود نقدی تقسیمی، بهصورت وزنی بر اساس ارزش بازار، نشان میدهد.
- معادل انگلیسی
- TEDPIX (Tehran Stock Exchange Index)
- نامهای دیگر
-
- شاخص کل
- شاخص بورس
- شاخص کل بورس
- تدپیکس
- شاخص هم وزن
- شاخص کل هموزن
- شاخص کل دلاری
- TEDPIX
- TSE Index
شاخص کل بورس تهران (TEDPIX) عددی است که تغییر ارزش بازار مجموعهی شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران را نشان میدهد. این شاخص «قیمت و بازده نقدی» است؛ یعنی علاوه بر تغییر قیمت سهام، سود نقدی تقسیمی را هم در محاسبه لحاظ میکند تا افت قیمت پس از مجمع، بهاشتباه افت بازار تلقی نشود. وزن هر شرکت در شاخص به ارزش بازار آن بستگی دارد؛ بنابراین شرکتهای بزرگ اثر بیشتری بر حرکت شاخص دارند. شاخص را شرکت بورس اوراق بهادار تهران محاسبه و منتشر میکند.
شاخص کل و شاخص هموزن چه فرقی دارند؟
| ویژگی | شاخص کل | شاخص کل هموزن |
|---|---|---|
| وزن شرکتها | بر اساس ارزش بازار | وزن برابر برای همهی شرکتها |
| اثر شرکتهای بزرگ | زیاد | کم |
| کاربرد | تصویر تغییر ارزش کل بازار | تصویر وضعیت سهم متوسط بازار |
در بورس تهران، چند صنعت بزرگ — مانند پتروشیمی، فلزات اساسی و پالایش — سهم قابلتوجهی از ارزش بازار دارند. به همین دلیل گاهی شاخص کل بهخاطر رشد چند شرکت بزرگ بالا میرود در حالی که بیشتر سهمها منفیاند، یا برعکس. نگاه همزمان به شاخص کل، شاخص هموزن و تعداد نمادهای مثبت و منفی، تصویر کاملتری میدهد. فرابورس ایران هم شاخص جداگانهی خود را دارد.
مثال عددی: شاخص اسمی و شاخص دلاری
در اقتصادی با تورم بالا، رشد اسمی شاخص لزوماً رشد واقعی نیست. یکی از برداشتهای تحلیلی رایج، تقسیم شاخص بر نرخ ارز است که به آن «شاخص دلاری» میگویند. اعداد زیر کاملاً فرضیاند:
| مقطع | شاخص کل | نرخ دلار فرضی (تومان) | شاخص دلاری |
|---|---|---|---|
| الف | 2,000,000 | 50,000 | 40 |
| ب | 3,000,000 | 100,000 | 30 |
| تغییر | +50% | +100% | −25% |
شاخص اسمی ۵۰٪ رشد کرده، اما چون نرخ ارز دو برابر شده، ارزش دلاری بازار ۲۵٪ کاهش یافته است. این برداشت هم محدودیت دارد: نرخ ارز مبنا قابل بحث است و بخشی از درآمد شرکتها ریالی است. اما نشان میدهد چرا «رکورد تاریخی شاخص» در تورم بالا را باید با احتیاط خواند.
شاخص کل چه چیزی را نشان نمیدهد؟
- بازده سبد شما را نمیگوید: سبد هر سرمایهگذار ترکیب خودش را دارد و ممکن است در جهت دیگری حرکت کند.
- ارزان یا گران بودن بازار را مستقیم نشان نمیدهد: برای این پرسش باید نسبتهایی مانند P/E بازار را کنار نرخ بهره و تورم دید.
- در محدودیت دامنهی نوسان، با تأخیر واکنش میدهد: وقتی بسیاری از نمادها در صف خرید یا فروشاند، قیمتها و شاخص ممکن است چند روز طول بکشد تا به تعادل برسند.
- اسمی است: مقایسهی سطح شاخص در دورههای دور، بدون تعدیل تورم یا نرخ ارز، گمراهکننده است.
ابزار و ادامهی یادگیری
هزینهی واقعی خرید و فروش سهام را با محاسبهگر کارمزد بورس برآورد کنید؛ نرخها ممکن است تغییر کنند و در ابزار قابل ویرایشاند. بازده اسمی را با محاسبهگر بازده واقعی با تورم مقایسه کنید. برای ارزشگذاری شرکتها، نسبت قیمت به سود و سود نقدی را ببینید و برای سازوکار صف خرید و فروش، دفتر سفارش را بخوانید.
پرسشهای رایج
شاخص کل بورس یعنی چه؟
شاخص کل عددی است که تغییر ارزش بازار شرکتهای بورس تهران را با احتساب قیمت و سود نقدی تقسیمی نشان میدهد. وزن هر شرکت به ارزش بازار آن بستگی دارد، پس شرکتهای بزرگ اثر بیشتری دارند.
فرق شاخص کل و شاخص هموزن چیست؟
در شاخص کل، وزن هر شرکت به ارزش بازارش بستگی دارد؛ در شاخص هموزن، همهی شرکتها وزن برابر دارند. شاخص هموزن تصویر بهتری از وضعیت سهمهای کوچک و متوسط میدهد.
شاخص کل دلاری چیست؟
برداشتی تحلیلی که شاخص کل را بر نرخ ارز تقسیم میکند تا ارزش بازار به دلار سنجیده شود. این عدد رسمی نیست و به نرخ ارز مبنا بستگی دارد، اما برای کنار گذاشتن اثر کاهش ارزش پول ملی مفید است.